Limited Quantity (LQ): wanneer heb je het LQ-etiket nodig?

Verstuur je spuitbussen, reinigingsmiddelen, verf of lijm in kleine verpakkingen, dan kom je vroeg of laat de term limited quantity tegen, afgekort LQ. In het Nederlands heet het gelimiteerde hoeveelheden. Het is een regeling in de ADR, hoofdstuk 3.4, waarmee je gevaarlijke stoffen in kleine binnenverpakkingen onder een flink lichter regime over de weg mag vervoeren. Geen gevaarsetiket, geen UN-nummer op de doos, maar wel een vaste markering: de zwart-witte LQ-ruit.

Die lichtere regels gelden alleen als je aan de voorwaarden voldoet. In dit artikel lees je wat Limited Quantity precies inhoudt, welke maximale hoeveelheden gelden, hoe het LQ-etiket eruitziet en waar het in de praktijk vaak misgaat.

Wat is Limited Quantity (LQ) precies?

Limited Quantity is een vrijstelling binnen de ADR, het Europese verdrag voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. Het uitgangspunt: een kleine hoeveelheid van een gevaarlijke stof, goed verpakt in een binnenverpakking die weer in een stevige buitenverpakking zit, levert bij vervoer een beperkt risico op. Daarom hoeft zo’n zending niet aan alle ADR-voorschriften te voldoen.

Denk aan een doos met twaalf spuitbussen of een tray met blikken verf. Zonder LQ-regeling zou zo’n doos de volledige ADR-behandeling krijgen. Met LQ volstaat in de meeste gevallen de juiste verpakking en het LQ-merkteken.

Belangrijk om te weten: LQ is een aparte regeling. Het staat los van de vrijstelling op basis van de 1000-puntenregeling, die je in ons artikel over gevaarlijke stoffen vervoeren met vrijstelling uitgelegd vindt. Een breder overzicht van alle etiketten en markeringen voor gevaarlijke stoffen staat in onze gids over ADR- en gevaarsetiketten.

Welke vrijstellingen geeft LQ, en welke eisen blijven?

Volgens ADR 3.4.1 zijn gevaarlijke goederen die volgens hoofdstuk 3.4 in gelimiteerde hoeveelheden zijn verpakt, niet onderworpen aan de andere bepalingen van de ADR. Er volgt wel een lijst met uitzonderingen: onderdelen van de ADR die gewoon blijven gelden. In de praktijk betekent dat het volgende.

Wat je niet hoeft

• Geen gevaarsetiket. Op een LQ-collo plak je geen ADR-gevaarsetiket voor de klasse, maar alleen het LQ-merkteken.
• Geen UN-nummer op het collo. Het merkteken vervangt de gebruikelijke kenmerking met het UN-nummer.
• Geen UN-gekeurde verpakking. De verpakking hoeft niet UN-goedgekeurd te zijn, maar moet wel van goede kwaliteit zijn en geschikt voor de inhoud.
• Geen vervoersdocument voor gevaarlijke stoffen voor het wegvervoer van alleen LQ-colli.

Wat wel blijft gelden

• Classificatie. Je moet weten onder welke klasse en welk UN-nummer je stof valt, anders kun je in tabel A niet opzoeken of LQ is toegestaan. Meer over de indeling lees je in ons artikel over de ADR-klassen.
• Opleiding. Iedereen die met LQ-zendingen werkt, moet zijn opgeleid volgens ADR hoofdstuk 1.3.
• Algemene verpakkingseisen. De verpakking moet sterk genoeg zijn en mag niet lekken.
• Oriëntatiepijlen bij vloeistoffen. Zitten er vloeistoffen in de binnenverpakkingen, dan horen er pijlen op het collo die aangeven welke kant boven is. De ILT noemt dit expliciet in haar uitleg over LQ.
• Informatie aan de vervoerder. De afzender moet de vervoerder vóór het vervoer aantoonbaar laten weten wat de totale bruto massa aan LQ-goederen is.

Het UN-nummer hoeft niet op de doos, maar je hebt het wel nodig om de juiste regel in tabel A te vinden. Wat een UN-nummer precies is en waar het normaal op de verpakking staat, leggen we in een apart artikel uit.

Maximale hoeveelheden per binnenverpakking en per collo

De naam zegt het al: het gaat om gelimiteerde hoeveelheden. Er gelden twee soorten grenzen. De eerste is de maximale hoeveelheid per binnenverpakking of voorwerp. Die verschilt per stof en staat in kolom (7a) van tabel A in hoofdstuk 3.2 van de ADR. Voor spuitbussen (UN 1950) is dat bijvoorbeeld 1 liter per spuitbus. Staat er in kolom (7a) een “0”, dan is vervoer als LQ voor die stof niet toegestaan.

De tweede grens gaat over het hele collo. Gebruik je een doos of andere buitenverpakking, dan mag het collo maximaal 30 kg bruto wegen. Dat is inclusief binnenverpakkingen, vulmateriaal en de doos. Gebruik je een tray die is omwikkeld met krimp- of rekfolie als buitenverpakking, dan ligt de grens lager, op maximaal 20 kg bruto. Binnenverpakkingen die makkelijk breken, zoals glas of porselein, moeten in een tray in een geschikte tussenverpakking zitten.

Een voorbeeld: een doos met twaalf spuitbussen van 500 ml blijft onder de grens van 1 liter per spuitbus en ruim onder de 30 kg, en kan dus als LQ mee. Bij andere stoffen ligt de grens heel anders: een vloeistof kan een lager of hoger maximum per verpakking hebben dan een spuitbus, en sommige stoffen mogen helemaal niet als LQ. Kijk dus altijd per stof in tabel A, en niet op gevoel.

Het LQ-merkteken: vorm, kleur en afmetingen

Het LQ-merkteken is het herkenningsteken van de regeling. Het is een vierkant dat op een van zijn punten staat, dus een ruit. De bovenste en onderste driehoek en de rand zijn zwart, het middenvlak is wit of heeft een andere goed contrasterende achtergrondkleur. Voor de wegvervoerversie schrijft de ADR geen tekst of symbool in het middenvlak voor.

Voor de afmetingen geeft de ADR heldere minima:

• Standaard: minimaal 100 x 100 mm, met een lijndikte van de ruit van minimaal 2 mm.
• Verkleinde versie: als de verpakking te klein is, mag het merkteken kleiner, maar niet kleiner dan 50 x 50 mm. De lijndikte mag dan terug naar minimaal 1 mm. Het merkteken moet wel duidelijk zichtbaar blijven.
• Op de transporteenheid: minimaal 250 x 250 mm, in dezelfde vormgeving.

Daarnaast moet het merkteken duidelijk zichtbaar en leesbaar zijn en bestand zijn tegen weer en wind, zonder dat het daardoor wezenlijk minder goed werkt. Een etiket dat in een vochtige laadruimte loslaat, voldoet dus niet meer. Kies daarom een etiketmateriaal en lijm die passen bij de omstandigheden. Hoe temperatuur, vocht en ondergrond de hechting beïnvloeden, lees je in ons artikel over invloed van omgevingsfactoren op etiketten.

De variant met de letter Y voor luchtvracht

Er bestaat ook een LQ-merkteken met een zwarte letter “Y” in het witte middenvlak. Die versie hoort bij de regels voor luchtvervoer, de Technische Instructies van de ICAO (in de praktijk de IATA-regels). Een collo met het Y-merkteken dat aan de luchtvaartregels voldoet, wordt in de ADR ook geaccepteerd voor het wegvervoer. Andersom werkt dat niet: gaat een zending (ook) door de lucht, dan is het gewone LQ-merkteken zonder Y niet voldoende en gelden de luchtvaartregels.

Het LQ-etiket van Etikon Webshop

In de webshop vind je het ADR LQ-etiket ‘Limited Quantities’ in het standaardformaat van 100 x 100 mm. De etiketten zitten op rol, 1.000 stuks per rol op een kern van 40 mm, en zijn gemaakt van papier met een permanente lijm. Dat formaat sluit aan op de minimale maat uit de ADR.

Voertuigmarkering vanaf 8 ton

Bij grotere hoeveelheden LQ moet ook het voertuig gemarkeerd worden. Transporteenheden met een toegestane maximummassa van meer dan 12 ton die LQ-goederen vervoeren, krijgen aan de voor- en achterkant het LQ-merkteken. Containers op zo’n transporteenheid krijgen het merkteken op alle vier de zijden. Het merkteken moet daar minimaal 250 x 250 mm zijn.

Die markering mag achterwege blijven zolang de totale bruto massa aan LQ-colli niet boven de 8 ton per transporteenheid of container uitkomt. De ILT formuleert het zo dat een transporteenheid met 8.000 kg of meer aan gelimiteerde hoeveelheden ook gemarkeerd moet worden. Zijn voor andere gevaarlijke goederen al oranje borden nodig, dan mogen die volstaan.

Daarom is de meldplicht van de afzender belangrijk. Geef de totale bruto massa vooraf en aantoonbaar door, bijvoorbeeld op de vrachtbrief of in de zendingsgegevens. Pakketdiensten hebben daarnaast vaak eigen voorwaarden voor gevaarlijke stoffen. Meer over hun verzendlabels lees je in ons artikel over labels van pakketdiensten.

LQ versus Excepted Quantities (EQ)

Naast Limited Quantity kent de ADR ook Excepted Quantities, vrijgestelde hoeveelheden, in hoofdstuk 3.5. Beide regelingen gaan over kleine hoeveelheden in een combinatieverpakking, maar EQ gaat over nog veel kleinere hoeveelheden. In kolom (7b) van tabel A staat per stof een code van E0 tot en met E5. Code E1 betekent bijvoorbeeld maximaal 30 gram of 30 ml per binnenverpakking en maximaal 1000 gram of 1000 ml per buitenverpakking. Bij E0 is EQ niet toegestaan.

Voor EQ gelden strengere verpakkingseisen, waaronder een beproeving van de verpakking, en strengere eisen aan de documentatie. Het merkteken is een vierkant met zijden van minimaal 100 mm met daarin de letter “E” in een cirkel en het nummer van het primaire gevaar. De twee merktekens zijn niet uitwisselbaar.

Zo controleer je of je zending als LQ mag

De volgorde is belangrijk: zonder classificatie en UN-nummer kun je kolom (7a) niet raadplegen. Bij vloeistoffen komen daar nog de oriëntatiepijlen bij.

Veelgemaakte fouten met LQ-zendingen

In de praktijk zien we steeds dezelfde fouten terugkomen:

• Zowel een gevaarsetiket als de LQ-ruit plakken. Dat maakt de zending onduidelijk. Een LQ-collo krijgt het LQ-merkteken, een gewone ADR-zending de gevaarsetiketten.
• Het collo te zwaar maken. Een volle doos van 32 kg valt buiten de regeling, ook als elke binnenverpakking klein genoeg is.
• Kolom (7a) niet controleren. Niet elke kleine verpakking mag als LQ.
• Een te klein of zelfgemaakt merkteken. Een geprint ruitje van 3 cm voldoet niet aan de minimummaat van 50 x 50 mm. Gebruik waar het kan het standaardformaat van 100 x 100 mm.
• Het merkteken verstoppen. Plak de ruit niet over een naad, onder tape of op de onderkant van de doos.
• Opleiding vergeten. Ook bij LQ moeten medewerkers die zendingen klaarmaken een ADR-opleiding volgens hoofdstuk 1.3 hebben gehad.

Twijfel je over een specifieke stof, leg de vraag dan voor aan een ADR-veiligheidsadviseur of raadpleeg de actuele ADR-tekst en de uitleg van de ILT. Dit artikel is uitleg en geen juridisch advies.

Veelgestelde vragen

Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen.

Wat betekent LQ op een verpakking?

LQ staat voor Limited Quantity, in het Nederlands gelimiteerde hoeveelheden. Het LQ-merkteken op een doos laat zien dat er gevaarlijke stoffen in kleine binnenverpakkingen in zitten, die volgens ADR hoofdstuk 3.4 onder lichtere regels worden vervoerd.

Hoe groot moet een LQ-sticker zijn?

Het LQ-merkteken moet minimaal 100 x 100 mm zijn, met een lijndikte van minimaal 2 mm. Is de verpakking daarvoor te klein, dan mag het merkteken kleiner, tot minimaal 50 x 50 mm met een lijn van minimaal 1 mm. Op een gemarkeerde transporteenheid is het minimum 250 x 250 mm.

Hoeveel kilo mag je als Limited Quantity vervoeren?

Een collo met een doos als buitenverpakking mag maximaal 30 kg bruto wegen, een tray met krimp- of rekfolie maximaal 20 kg bruto. Voor de totale lading geldt geen kilogrens zoals per collo, maar boven 8 ton bruto aan LQ-colli moet de transporteenheid wel gemarkeerd worden. Het maximum per binnenverpakking staat per stof in kolom (7a) van tabel A.

Heb je een vervoersdocument nodig bij LQ?

Voor wegvervoer van alleen LQ-colli is een vervoersdocument voor gevaarlijke stoffen niet verplicht. De afzender moet de vervoerder wel vooraf en aantoonbaar laten weten wat de totale bruto massa aan LQ-goederen is.

Wat is het verschil tussen LQ en EQ?

Limited Quantity (LQ, ADR hoofdstuk 3.4) gaat over kleine verpakkingen tot de grens in kolom (7a). Excepted Quantities (EQ, hoofdstuk 3.5) gaat over nog kleinere hoeveelheden, met een code van E0 tot E5 in kolom (7b). EQ kent strengere eisen aan verpakking en documentatie en een eigen merkteken met de letter E.

Conclusie

Limited Quantity maakt het vervoer van gevaarlijke stoffen in kleine verpakkingen een stuk eenvoudiger, zolang je binnen de grenzen blijft. Controleer per stof het maximum in kolom (7a), houd een collo onder 30 kg bruto of een tray onder 20 kg bruto, en zet het LQ-merkteken van minimaal 100 x 100 mm duidelijk zichtbaar op de buitenverpakking. Geef de totale bruto massa door aan je vervoerder, want boven 8 ton moet het voertuig ook gemarkeerd worden.

Wil je weten welk etiketmateriaal het beste past bij jouw verpakkingen en opslag, of heb je een afwijkend formaat nodig? Met ruim 30 jaar ervaring in etiketten denken we graag met je mee. Stuur je vraag direct via het formulier hieronder.