Verstuur of vervoer je gevaarlijke stoffen over de weg, dan bepaalt de ADR welk gevaarsetiket op de verpakking komt. De basis daarvoor zijn de ADR klassen: negen gevarenklassen, een paar daarvan verdeeld in subklassen, die stoffen groeperen op het soort gevaar dat ze tijdens transport opleveren. Elke klasse heeft een eigen etiket met een vaste kleur, een vast symbool en het klassenummer in de onderste hoek.
Hieronder lopen we alle klassen en subklassen langs, met per klasse de stoffen, het etiket en een voorbeeld. Het grote overzicht vind je in onze gids over ADR- en gevaarsetiketten.
Waar het op neerkomt
De ADR kent negen gevarenklassen. Klasse 2, 4, 5 en 6 zijn verder verdeeld in subklassen, zoals 2.1 brandbare gassen en 5.1 oxiderende stoffen.
Elk gevaarsetiket is een op de punt staand vierkant van minimaal 100 x 100 mm, met het symbool in de bovenste helft en het klassenummer in de onderste hoek.
Kleur en symbool liggen per klasse vast, zoals rood met een vlam voor klasse 3 en geel met een vlam boven een cirkel voor 5.1.
Heeft een stof meer dan één gevaar, dan krijgt de verpakking naast het etiket van de hoofdklasse ook het etiket van het bijkomende gevaar.
De klasse van je product haal je uit het veiligheidsinformatieblad of de ADR-stoffenlijst, nooit uit je eigen inschatting.
Wat zijn ADR-klassen?
De ADR is het Europese verdrag voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. Het verdrag deelt alle gevaarlijke stoffen in gevarenklassen in. Een klasse bundelt stoffen die tijdens transport een vergelijkbaar gevaar opleveren. Bij elke stof hoort een UN-nummer, en in de stoffenlijst van de ADR staat bij dat nummer welke klasse en welk etiket van toepassing zijn.
De indeling in klassen is gelijk aan die van de VN-modelvoorschriften. Daardoor zie je dezelfde nummers en dezelfde etiketten terug bij vervoer over zee (IMDG) en door de lucht (IATA). Een paar klassen zijn opgesplitst omdat de stoffen erbinnen te veel van elkaar verschillen, zoals brandbare, niet brandbare en giftige gassen.
Een ADR-etiket is iets anders dan een CLP-pictogram: het eerste waarschuwt vervoerder en hulpdiensten, het tweede de gebruiker. Meer daarover lees je bij gevarensymbolen en GHS-pictogrammen.
Overzicht: de negen ADR-gevarenklassen
De negen ADR-klassen op een rij
Klik op een klasse voor de kleur en het symbool van het etiket.
1Klasse 1
Ontplofbare stoffenLees uitleg
Stoffen en voorwerpen die kunnen ontploffen, zoals vuurwerk, munitie en ontstekers. Verdeeld in subklassen 1.1 tot en met 1.6. Het etiket is oranje met een zwarte exploderende bom.
2Klasse 2
GassenLees uitleg
Gassen onder druk, in drie soorten. 2.1 brandbare gassen zoals propaan en butaan: rood etiket met een vlam. 2.2 niet brandbare, niet giftige gassen zoals stikstof en CO2: groen met een gasfles. 2.3 giftige gassen zoals chloor: wit met een doodshoofd.
3Klasse 3
Brandbare vloeistoffenLees uitleg
Brandbare vloeistoffen met een vlampunt van niet meer dan 60 °C, zoals benzine, diesel, aceton en veel verven en oplosmiddelen. De klasse die je het vaakst ziet. Het etiket is rood met een vlam.
4Klasse 4
Brandbare vaste stoffenLees uitleg
Brandbare vaste stoffen, in drie soorten. 4.1 zoals lucifers en zwavel: wit met zeven rode strepen. 4.2 stoffen die vanzelf kunnen ontbranden, zoals witte fosfor: boven wit, onder rood. 4.3 stoffen die met water een brandbaar gas vormen, zoals natrium: blauw.
5Klasse 5
Oxiderend en peroxidenLees uitleg
Stoffen die brand aanwakkeren. 5.1 oxiderende stoffen zoals waterstofperoxide en zwembadchloor: geel met een vlam boven een cirkel. 5.2 organische peroxiden zoals de harder in plamuur: boven rood, onder geel.
6Klasse 6
Giftig en infectueusLees uitleg
6.1 giftige stoffen, zoals cyaniden en een deel van de bestrijdingsmiddelen: wit met een doodshoofd. 6.2 infectueuze stoffen, zoals patiëntmonsters: wit met drie sikkels op een cirkel.
7Klasse 7
Radioactieve stoffenLees uitleg
Radioactieve stoffen, vooral in de medische sector en onderzoek. Het symbool is een zwart klaverblad. Categorie I heeft een witte achtergrond, categorie II en III zijn boven geel en onder wit.
8Klasse 8
Bijtende stoffenLees uitleg
Bijtende stoffen die huid en materialen aantasten, zoals zwavelzuur, natronloog, accuzuur en veel industriële reinigers. Het etiket is boven wit en onder zwart, met druppels op een hand en een stuk metaal.
9Klasse 9
Diverse gevaarlijke stoffenLees uitleg
De verzamelklasse voor wat niet in klasse 1 tot en met 8 past, zoals lithiumbatterijen, droogijs, asbest en milieugevaarlijke stoffen. Wit met zeven zwarte strepen boven. Voor lithiumbatterijen is er een eigen variant: 9A.
Kleuren en symbolen volgens de etiketmodellen van de ADR.
Hoe is een ADR-gevaarsetiket opgebouwd?
Alle gevaarsetiketten hebben dezelfde basisvorm: een vierkant dat op een punt staat, een ruit dus. De afmetingen zijn minimaal 100 x 100 mm, en aan de binnenkant loopt een lijn evenwijdig aan de rand. De bovenste helft draagt het symbool, in de onderste hoek staat het klassenummer. Bij klasse 5 staat daar het nummer van de subklasse, dus 5.1 of 5.2. Bij klasse 2, 4 en 6 staat alleen het klassecijfer, dus een 2 op het 2.1-etiket en een 4 op het 4.3-etiket.
Onder het symbool mag een korte tekst staan, maar alleen als die het soort gevaar of een voorzorgsmaatregel aangeeft, zoals “Flammable liquid” of “Corrosive”. Andere teksten horen er niet op. Het etiket moet de hele reis leesbaar blijven, dus ook het materiaal telt. Meer daarover in ons artikel over invloed van omgevingsfactoren op etiketten lees je waar je op let.
Gratis nieuwsbrief
Tips over etiketteren in je mail
Praktische tips, nieuwe producten en aanbiedingen van Etikon Webshop. Je laat alleen je mailadres achter.
Klasse 1: ontplofbare stoffen en voorwerpen
Klasse 1 omvat stoffen en voorwerpen die kunnen ontploffen, zoals vuurwerk, munitie en ontstekers. De klasse is verdeeld in subklassen 1.1 tot en met 1.6, op basis van hoe zwaar een explosie kan zijn. Het etiket is oranje met een zwarte exploderende bom en een 1 in de benedenhoek. Bij 1.4, 1.5 en 1.6 staat in plaats van de bom het nummer van de subklasse in zwarte cijfers in de bovenste helft. Op het etiket staat ook de letter van de verenigbaarheidsgroep. Voor deze klasse heeft Etikon Webshop het ADR 1-etiket Explosive op rol.
Klasse 2: gassen (2.1, 2.2 en 2.3)
Klasse 2 gaat over samengeperste, vloeibaar gemaakte of onder druk opgeloste gassen. Omdat gassen heel verschillende gevaren hebben, zijn er drie etiketten.
ADR 2.1: brandbare gassen
Denk aan propaan, butaan en acetyleen, maar ook aan veel spuitbussen. Het etiket is rood met een zwarte of witte vlam en een 2 in de benedenhoek. Je bestelt het als ADR 2.1-etiket Flammable gas.
ADR 2.2: niet brandbare, niet giftige gassen
Hieronder vallen onder meer stikstof, argon en koolzuur (CO2). Het etiket is groen met een zwarte of witte gasfles en een 2 onderin. Een voorbeeld is een fles lasgas of een koolzuurcilinder voor een tapinstallatie. Zie het ADR 2.2-etiket in de shop.
ADR 2.3: giftige gassen
Giftige gassen zoals chloor krijgen een wit etiket met een zwart doodshoofd met gekruiste beenderen en een 2 in de benedenhoek. Het bijbehorende ADR 2.3-etiket Toxic gas is ook leverbaar.
Klasse 3: brandbare vloeistoffen
Klasse 3 zie je in de praktijk het vaakst. Het gaat om brandbare vloeistoffen met een vlampunt van niet meer dan 60 °C, zoals benzine, diesel, aceton, ethanol en veel verven, lakken en oplosmiddelen. Het etiket is rood met een zwarte of witte vlam en een 3 in de benedenhoek. Voor deze zendingen is het ADR 3-etiket Flammable liquid de standaard.
Klasse 4: brandbare vaste stoffen (4.1, 4.2 en 4.3)
ADR 4.1: brandbare vaste stoffen
Subklasse 4.1 omvat brandbare vaste stoffen, zelfontledende stoffen, polymeriserende stoffen en vaste ontplofbare stoffen in niet-explosieve toestand. Voorbeelden zijn lucifers en zwavel. Het etiket is wit met zeven verticale rode strepen, een zwarte vlam en een 4 onderin. Je vindt het als ADR 4.1-etiket Flammable solid.
ADR 4.2: voor zelfontbranding vatbare stoffen
Deze stoffen kunnen uit zichzelf gaan branden in contact met lucht, zoals witte fosfor. Het etiket heeft een witte bovenste helft en een rode onderste helft, met een zwarte vlam en een 4 in de benedenhoek.
ADR 4.3: stoffen die met water brandbare gassen ontwikkelen
Komt water bij deze stoffen, dan ontstaat een brandbaar gas. Bekende voorbeelden zijn natrium en calciumcarbide. Het etiket is blauw met een zwarte of witte vlam en een 4 onderin. Daarvoor is er het ADR 4.3-etiket Dangerous when wet.
Klasse 5: oxiderende stoffen en organische peroxiden (5.1 en 5.2)
ADR 5.1: oxiderende stoffen
Oxiderende stoffen geven zuurstof af en kunnen zo een brand aanwakkeren. Voorbeelden zijn waterstofperoxide, kaliumpermanganaat en calciumhypochloriet, dat je kent van chloor voor zwembaden. Het etiket is geel met een zwarte vlam boven een cirkel en 5.1 in de benedenhoek. In de shop heet het ADR 5.1-etiket Oxidizer.
ADR 5.2: organische peroxiden
Organische peroxiden zoals benzoylperoxide, de harder in veel tweecomponenten plamuur en polyesterhars, zijn tegelijk brandbaar en oxiderend. Het etiket heeft een rode bovenste helft en een gele onderste helft, met een zwarte of witte vlam en 5.2 in de benedenhoek.
Klasse 6: giftige en infectueuze stoffen (6.1 en 6.2)
Subklasse 6.1 omvat giftige stoffen, zoals cyaniden en een deel van de bestrijdingsmiddelen. Het etiket is wit met een zwart doodshoofd met gekruiste beenderen en een 6 onderin. Het verschil met 2.3 zit in het cijfer: 2 voor een giftig gas, 6 voor andere giftige stoffen. Daarvoor gebruik je het ADR 6.1-etiket Toxic.
Subklasse 6.2 betreft infectueuze stoffen, zoals patiëntmonsters en kweken met ziekteverwekkers. Het etiket is wit met een zwart symbool van drie sikkels op een cirkel en een 6 in de benedenhoek.
Klasse 7: radioactieve stoffen
Klasse 7 komt buiten de medische sector en onderzoek weinig voor. Het symbool is een zwart klaverblad. Categorie I heeft een witte achtergrond, categorie II en III een gele bovenste en witte onderste helft. Voor splijtbare stoffen is er een apart etiket. Alle etiketten hebben een 7 in de benedenhoek.
Klasse 8: bijtende stoffen
Bijtende stoffen tasten huid en materialen aan. Denk aan zwavelzuur, zoutzuur, natronloog en accuzuur, maar ook aan veel industriële reinigingsmiddelen en ontkalkers. Het etiket heeft een witte bovenste helft en een zwarte onderste helft met een witte rand. Het symbool toont twee reageerbuisjes waaruit druppels vallen op een hand en een stuk metaal, met een 8 in de benedenhoek. Voor deze klasse is het ADR 8-etiket Corrosive beschikbaar.
Klasse 9: diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen
Klasse 9 is de verzamelklasse voor stoffen en voorwerpen die tijdens vervoer gevaar opleveren, maar niet in klasse 1 tot en met 8 passen. Voorbeelden zijn lithiumbatterijen, droogijs, asbest, airbagmodules en milieugevaarlijke stoffen. Het etiket is wit met zeven zwarte verticale strepen in de bovenste helft en een onderstreepte 9 in de benedenhoek.
Klasse 9 en het lithiumbatterij-etiket
Voor lithiumbatterijen heeft de ADR een eigen variant: etiket 9A. Ook dat is wit met zeven zwarte strepen boven, maar in de onderste helft staat een groep batterijen waarvan er één beschadigd is en vlam vat. Ook hier staat een onderstreepte 9 onderin. Daarnaast bestaat er een apart lithiumbatterijmerk: een rechthoek of vierkant met een rode gearceerde rand en het UN-nummer, dat bij bepaalde kleinere zendingen wordt gebruikt. Dat merk is geen gevaarsetiket en vervangt het 9A-etiket niet. Wat je wanneer nodig hebt, lees je bij lithiumbatterijen verzenden. In de shop vind je het ADR 9-etiket Lithium Battery.
Let op
Kies een etiket nooit op basis van hoe gevaarlijk een product lijkt. De klasse volgt uit het UN-nummer, en dat vind je in rubriek 14 van het veiligheidsinformatieblad of in de ADR-stoffenlijst. Twijfel je over de indeling, overleg dan met je ADR-veiligheidsadviseur.
Hoofdgevaar en bijkomend gevaar: meerdere etiketten op één verpakking
Veel stoffen hebben meer dan één gevaar. Een brandbare vloeistof kan bijvoorbeeld ook bijtend of giftig zijn. De ADR-stoffenlijst geeft per UN-nummer aan welke etiketten nodig zijn: het etiket van de hoofdklasse plus een etiket per bijkomend gevaar. Zo kan een fles met een bijtende, brandbare vloeistof zowel een ADR 3- als een ADR 8-etiket dragen.
De klasse bepaalt het etiket, maar niet hoe zwaar het gevaar is binnen die klasse. Daarvoor bestaan de verpakkingsgroepen I, II en III, waarbij I het grootste gevaar aangeeft. Hoe die samenhangen met het UN-nummer en wat er nog meer op de verpakking moet staan, lees je in ons artikel wat is een UN-nummer.
Kleine hoeveelheden: wanneer geldt het LQ-etiket?
Bij kleine binnenverpakkingen kan de vrijstelling voor gelimiteerde hoeveelheden gelden. Dan komt er geen klasse-etiket op de doos, maar een LQ-markering: een ruit met een zwarte boven- en onderkant en een wit middenvlak. De voorwaarden en grenzen lees je in ons artikel over Limited Quantity (LQ). Het ADR LQ-etiket Limited Quantities bestel je ook bij ons.
ADR-etiketten bestellen bij Etikon Webshop
Alle ADR-etiketten in onze shop zijn 100 x 100 mm, permanent klevend en geleverd op rollen van 1.000 stuks met een kern van 40 mm. Een deel is van PP (kunststof), een deel van papier. Kunststof houdt het beter uit bij vocht, kou en schuren. In de chemie combineer je ADR-etiketten vaak met CLP-etiketten, zie etiketten in de chemie. Het volledige aanbod zie je in de categorie ADR-etiketten.
Veelgestelde vragen
Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen.
Hoeveel ADR-klassen zijn er?
De ADR kent negen gevarenklassen, genummerd van 1 tot en met 9. Klasse 2, 4, 5 en 6 zijn verder verdeeld in subklassen, zoals 2.1, 4.3 en 6.1.
Wat is ADR klasse 9?
Klasse 9 is de klasse voor diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen die niet in klasse 1 tot en met 8 passen. Voorbeelden zijn lithiumbatterijen, droogijs, asbest en milieugevaarlijke stoffen. Het etiket is wit met zeven zwarte verticale strepen in de bovenste helft en een onderstreepte 9 onderin.
Wat is het verschil tussen ADR 2.1 en ADR 2.2?
ADR 2.1 is voor brandbare gassen zoals propaan en butaan, met een rood etiket en een vlam. ADR 2.2 is voor gassen die niet brandbaar en niet giftig zijn, zoals stikstof en koolzuur, met een groen etiket en een gasfles. Beide etiketten hebben een 2 in de benedenhoek.
Wat betekent het cijfer onderin een ADR-etiket?
Het cijfer in de onderste hoek is het nummer van de gevarenklasse. Bij klasse 5 staat daar de subklasse, 5.1 of 5.2. Bij de andere klassen met subklassen staat alleen het klassecijfer, dus een 4 op zowel het 4.1- als het 4.3-etiket.
Welk ADR-etiket hoort bij bijtende stoffen?
Bijtende stoffen vallen in klasse 8. Het etiket heeft een witte bovenste helft en een zwarte onderste helft, met het symbool van twee reageerbuisjes die druppels laten vallen op een hand en metaal. Onderin staat een 8.
Conclusie
De ADR deelt gevaarlijke stoffen in negen klassen in, met subklassen voor gassen, brandbare vaste stoffen, oxiderende stoffen en giftige of infectueuze stoffen. Elke klasse heeft een vast etiket: een ruit van minimaal 100 x 100 mm met een eigen kleur, een eigen symbool en het klassenummer in de onderste hoek. De klasse lees je af aan het UN-nummer, en bij meerdere gevaren komen er meerdere etiketten op de verpakking.
Twijfel je welk etiket of materiaal past bij jouw zendingen? We denken graag met je mee. Stuur je vraag direct via het formulier hieronder.
Vertel wat je nodig hebt
Vul het formulier in en je hebt binnen 24 uur een vrijblijvende offerte. Weet je de specificaties nog niet precies? Dan denken we met je mee. Korte lijnen, dus je hoort snel van ons.